Kennis & gezondheid · vanuit de praktijk

Vitamine D testen: wanneer heeft het zin, en wanneer niet?

Minder zon, minder energie en ineens overal adviezen over vitamine D. Maar heb je dan een tekort? Moet je bloed laten prikken? Of is het verstandiger om eerst naar je dagelijkse gewoonten te kijken?

Sjoerd Sengers · fysiotherapeut, FysioCentrum Sengers

Als fysiotherapeut kijk ik niet alleen naar een klacht, maar ook naar de omstandigheden eromheen. Hoe beweegt iemand, hoe ziet de dag eruit, hoe is het herstel en welke vragen spelen er? Zeker wanneer de dagen korter worden, is het logisch dat mensen zich afvragen wat vitamine D voor hun gezondheid betekent.

Het lastige is dat online alles al snel met elkaar in verband wordt gebracht. Ben je moe? Dan zou het vitamine D kunnen zijn. Heb je stijve spieren? Misschien een tekort. Maar zo eenvoudig werkt ons lichaam niet. Met deze blog wil ik je helpen om de feiten van de aannames te onderscheiden, zonder onnodige testen of supplementen aan te praten.

Waarom is vitamine D eigenlijk belangrijk?

Vitamine D helpt je lichaam om calcium uit voeding op te nemen. Dat is onder andere belangrijk voor het behoud van sterke botten en een normale spierfunctie. Het bijzondere is dat je lichaam een groot deel zelf kan aanmaken, met behulp van zonlicht op de huid. Daarnaast komt vitamine D in kleinere hoeveelheden uit voeding, bijvoorbeeld uit vette vis, eieren en verrijkte producten.

In Nederland verschilt de aanmaak via zonlicht sterk per seizoen. In de herfst en winter maak je doorgaans minder aan. Dat betekent alleen niet automatisch dat iedereen direct een bloedtest nodig heeft of een hoge dosering moet slikken.

Wat ik belangrijk vind bij klachten zoals vermoeidheid en spierpijn

Wanneer iemand zich minder fit voelt, vind ik het verstandig om breder te kijken. Slechte nachten, stress, weinig beweging, onvoldoende herstel, ziekte of medicatie kunnen allemaal invloed hebben op hoe je je voelt. Daarom wil ik voorkomen dat één vitamine als verklaring wordt gezien voor heel verschillende klachten.

Vooral vermoeidheid is geen betrouwbare manier om te bepalen of je te weinig vitamine D hebt. Thuisarts benoemt expliciet dat ‘moe zijn’ niet wordt veroorzaakt door te weinig vitamine D. Heb je aanhoudende of toenemende klachten, dan is het belangrijk om ze met de huisarts te bespreken, in plaats van alleen met supplementen te experimenteren.

Voor wie is extra vitamine D wél verstandig?

Er bestaan landelijke adviezen voor groepen mensen bij wie extra vitamine D belangrijk is. Denk bijvoorbeeld aan jonge kinderen, mensen met een getinte of donkere huid, mensen die nauwelijks buitenkomen of hun huid bedekken, vrouwen vanaf 50 jaar, zwangeren en mensen vanaf 70 jaar. Welke dosering past, verschilt per groep. Voor 70-plussers geldt bijvoorbeeld doorgaans een advies van 20 microgram per dag; bij verschillende andere groepen is dat 10 microgram.

Ik vind het belangrijk om hierbij te benadrukken dat dit preventieve adviezen zijn: je hoeft niet eerst een tekort via bloedonderzoek te bewijzen voordat een landelijk suppletieadvies voor jou van toepassing is. Raadpleeg voor je persoonlijke situatie de actuele aanbevelingen van Thuisarts en het Voedingscentrum.

Wanneer is vitamine D bloedonderzoek zinvol?

Hier ontstaat vaak verwarring. Er zijn allerlei thuistesten en aanbieders, maar het feit dat iets gemeten kán worden betekent niet dat meten altijd zinvol is. Bij bloedonderzoek wordt doorgaans het gehalte 25-OH-vitamine D bepaald. De huisarts kan daarvoor een medische reden hebben, bijvoorbeeld bij bepaalde behandelingen van botontkalking of andere specifieke omstandigheden.

Voor de meeste mensen is routinematig testen niet nodig. Als je onder een groep valt waarvoor extra vitamine D wordt geadviseerd, is het vaak nuttiger om dat advies op te volgen dan zonder duidelijke reden bloedwaarden te laten bepalen.

En de combinatie vitamine D3 en K2?

Ook daar krijg ik graag helderheid over, want supplementen met D3 en K2 worden regelmatig samen aangeboden. Maar dat betekent niet dat iedereen beide nodig heeft. Vitamine K heeft een andere rol in het lichaam, onder meer bij de bloedstolling. Gebruik je medicijnen zoals acenocoumarol of fenprocoumon? Overleg dan met arts of apotheker voordat je vitamine K gaat gebruiken. Kies supplementen op basis van jouw situatie en niet alleen op basis van aantrekkelijke claims.

Mijn praktische advies in vier stappen

1. Bekijk je persoonlijke situatie. Val je onder een groep waarvoor extra vitamine D wordt geadviseerd?
2. Houd de basis op orde. Denk aan gevarieerde voeding, regelmatig bewegen, voldoende slaap en veilig buitenkomen.
3. Gebruik niet zomaar hoge doseringen. Meer innemen betekent niet automatisch een beter resultaat. Houd rekening met eventuele medicatie.
4. Blijven klachten bestaan? Bespreek die met de huisarts; laat de noodzaak van bloedonderzoek medisch beoordelen.

Veelgestelde vragen

Moet ik in de winter altijd vitamine D slikken?

Niet automatisch. Het advies hangt af van onder meer leeftijd, huid, zwangerschap en hoeveel je buiten komt. Kijk naar de landelijke adviezen voor jouw groep.

Kan ik aan mijn klachten voelen dat ik een tekort heb?

Nee. Veel klachten zijn niet specifiek voor een vitamine D-tekort. Laat aanhoudende klachten beoordelen door de huisarts.

Is de gratis check hetzelfde als een bloedonderzoek?

Nee. De check is een vragenlijst over leefstijl en omstandigheden. Alleen een echte laboratoriumbepaling kan een bloedwaarde meten.

Heb ik naast D3 ook K2 nodig?

Niet standaard. Dit hangt af van je situatie. Overleg zeker bij gebruik van vitamine K-antagonisten.

Zet een kleine eerste stap

Benieuwd wat voor jou aandacht verdient?

Onze gratis vitamine D-vitaliteitscheck helpt je om je eigen gewoonten te bekijken. Geen ingewikkeld verhaal en geen diagnose, maar een toegankelijk vertrekpunt.

Start de gratis check →

Meer weten? Bekijk onze informatie over bloedtesten.

Sjoerd Sengers
Fysiotherapeut en praktijkhouder, FysioCentrum Sengers – Haaksbergen

Bronnen: Thuisarts – Heb ik extra vitamine D nodig? (geactualiseerd juli 2026) en Voedingscentrum – Voedingssupplementen. Deze blog biedt algemene informatie en vervangt geen individueel medisch advies.